Menselijke logistiek voor een verbonden wereld - Jan Scheffer - januari 2026

De geschiedenis van logistiek is altijd een geschiedenis van verandering geweest. Taylor bracht structuur, Ford bracht schaal, en bij Philips ontstond in de jaren ’70 het denken in effectieve voorraden: niet langer produceren om te produceren, maar afstemmen op vraag en waarde. Zo groeide het vak van efficiëntie naar effectiviteit en van het verbeteren van processen naar het afstemmen van stromen.

In de vijftig jaar die volgden, ontwikkelde logistiek zich van uitvoerend vak naar een verbindende discipline. Wat begon met vracht, productie, opslag en documenten, is uitgegroeid tot een sector die economie, duurzaamheid en maatschappij met elkaar verbindt.

Maar waar de eerste decennia draaiden om organisatie en proces, zijn we in de laatste twintig jaar steeds meer van persoonlijke nabijheid naar digitale afstand gegaan. De samenleving is globaler, sneller en individualistischer geworden, met een explosieve groei van assortiment, data en keuzemogelijkheden. Social media en consumenteninspraak hebben markten transparanter gemaakt, maar ook gevoeliger voor polarisatie en emotie. In de tijd van communicatie hebben we afgeleerd om te communiceren, en dat gaan we de komende jaren herstellen.

Tegelijk groeit het besef dat klimaatverandering, verharding en verspilling geen houdbare koers vormen. Logistiek krijgt daarin een sleutelrol: het verbindt economie met ecologie, mens met planeet. Logistiek staat hierdoor aan de vooravond van haar grootste transformatie tot nu toe.

De context van morgen
De wereld is structureel instabieler geworden. Klimaatverandering, grondstoffenschaarste, migratie, technologische disruptie en geopolitieke verschuivingen zetten supply chains wereldwijd onder druk. Bedrijven bewegen van wereldwijde optimalisatie naar regionale veerkracht.

In deze realiteit is resilience geen modewoord maar een randvoorwaarde. Ecosystemen moeten schokken kunnen opvangen zonder hun samenhang te verliezen. Daarvoor is logistiek nodig die niet star is, maar lerend, verbonden en betekenisvol adaptief.

De logistieke structuur van de toekomst is voor mij Eclaire
Evolving & Connected Logistics for Adaptive, Intelligent & Responsive Ecosystems

De logistiek van morgen is geen lineaire keten meer, maar een levend en lerend netwerk. Een systeem dat meebeweegt, leert en zich aanpast, gestuurd door data, technologie en menselijke wijsheid. Technologie, vooral AI en quantum computing (DHL maakt er al gebruik van), maakt planning, scenario-analyse en besluitvorming realtime en voorspellend in complexe situaties. Organisaties worden zelfsturend en reageren direct op geopolitieke spanningen, grondstoffenschaarste of extreem weer.

Maar de kern blijft onveranderd: vertrouwen tussen mensen bepaalt of technologie werkelijk waarde toevoegt. De onderdelen die de komende jaren het kernpunt worden voor de organisatie van logistieke ketens zijn:
• Evolving — voortdurend in ontwikkeling, lerend van data, context en samenwerking;
• Connected — digitaal én menselijk verbonden, binnen en tussen organisaties;
• Logistics — logistiek als levend, samenhangend systeem dat vraag, middelen, informatie en mensen verbindt;
• Adaptive — flexibel in capaciteiten, processen en besluitvorming;
• Intelligent — gebruikmakend van AI, analytics en (straks) quantum computing;
• Responsive — in staat om realtime te reageren op verstoringen, risico’s en nieuwe mogelijkheden;
• Ecosystems — functionerend als onderdeel van grotere maatschappelijke, economische en ecologische systemen.

Eclaire is de architectuur van een nieuwe logistiek: niet gestuurd door controle, maar door samenwerking in beweging. Het is de natuurlijke evolutie na een halve eeuw aan innovaties, ervaringen en inzichten.

Klimaat en circulariteit
Transport beweegt richting volledig emissievrij: elektrische vrachtwagens, stedelijke microhubs, geautomatiseerde overslag. Op zee winnen groene brandstoffen en kernenergie terrein, in de lucht komen synthetische kerosine en elektrische short-haul vluchten dichterbij. Zelfrijdende vrachtwagens op vaste corridors verhogen benutting en veiligheid.

Succes hangt af van slim georganiseerde retourstromen en samenwerking in ketens. De vraag verschuift van produceren naar behouden:
hoe houden we waarde in het systeem, in plaats van deze telkens opnieuw te creëren? AI, samenwerking en data zullen de beladingsgraad en benutting sterk verbeteren, pas dan ontstaat de volgende sprong: logistiek als het weefsel van kringlopen.

De mens en zijn kennis
De logistieke professional van de toekomst is data-gedreven, internationaal georiënteerd en maatschappelijk bewust. Opleidingen verschuiven van procesgericht werken naar het denken in dynamische netwerken.
Nieuwe opleidingen ontstaan:
• Circular Networks
• Quantum Logistics
• Resilient Network Collaboration

De focus ligt niet langer op snelheid, maar op bewustzijn, integriteit en betekenisvolle besluitvorming. Een leven lang leren wordt geen verplichting, maar een vanzelfsprekendheid. Logistiek wordt daarmee een vak van denken, voelen en verbinden.

De essentie
Als we in 2040 terugkijken, zal blijken dat de grootste verandering niet digitaal was, maar de mens. Niet algoritmes, maar samenwerking brengt het verschil. Wijsheid gaf richting aan data. De verbinding bracht vooruitgang.

De toekomst van logistiek is Eclaire:
Evolving & Connected Logistics for Adaptive, Intelligent & Responsive Ecosystems.

Het is, voor mij, de volgende beweging in logistiek en een richting voor de jaren die komen.

Jan Scheffer – 50 jaar onderweg – januari 2026